Türkiye için tarihte bugün - 1 Mayıs

Olaylar

1. 2009

   31 yıl sonra resmi olarak 5 bin kişilik bir grup, DİSK organizasyonuyla 1 Mayıs kutlamaları için Taksim'e çıktı.

2. 2009

   60. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'nde kabine revizyonuna gidildi.

   

   60. Türkiye Hükûmeti veya II. Erdoğan Hükûmeti olarak da isimlendirilen hükûmettir.

   Vikipedi'de oku: 60. Türkiye Hükûmeti

3. 2002

   Galatasaray ile Leeds United takımları arasındaki futbol maçı öncesinde, 2 İngiliz taraftarın ölümüyle sonuçlanan olaylara ilişkin davada, sanık Ali Ümit Demir 15 yıl ağır hapis, 6 sanık da 3 ay yirmişer gün hapis cezasına çarptırıldı.

   

   Leeds United Football Club ya da kısaca Leeds United, İngiltere'nin Leeds şehrinde 1919 yılında kurulan futbol kulübü. İç saha maçlarını 37.890 seyirci kapasiteli Elland Road'da oynamaktadır. Leeds United, "beyazlar" lakabıyla tanınmakta ve sarı-lacivert renkleri taşımaktadır.

   Vikipedi'de oku: Leeds United FC

4. 2000

   Türk Hava Kuvvetleri; ilk saldırı, arama ve kurtarma helikopteri olan ve Fransız Eurocopter firmasınca üretilen bir adet AS 532 Cougar AL helikopterini teslim aldı.

   

   Helikopter, dikey kalkış ve iniş yapabilen döner kanatlı bir hava taşıtıdır. İsmin kökü Yunancada heliko pteron yani hareketli kanatlar anlamından gelir. Fransız Gustave Ponton d'Amécourt tarafından 1861'de ortaya atılmıştır. 1907 yılında Fransız Paul Cornu ilk motorlu helikopteri uçurmuştur.

   Vikipedi'de oku: Helikopter

5. 1999

   TRT internet sitesi trt.net.tr yayına başladı.

6. 1990

   İstanbul'un çeşitli semtlerinde yapılan 1 Mayıs eylemlerinde 40 kişi yaralandı, 2 bin kişi gözaltına alındı. Yaralılardan Gülay Beceren felç oldu.

   

   1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günü. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul edilmektedir.

   Vikipedi'de oku: 1 Mayıs İşçi Bayramı

7. 1989

   İstanbul'da 1 Mayıs'ı kutlamak için İstiklal Caddesi'nden Taksim'e yürümek isteyen 2000 kişilik grup, polis tarafından dağıtıldı. Olaylar sırasında alnından vurulan Mehmet Akif Dalcı adlı genç bir gün sonra öldü. 400'ü aşkın gösterici gözaltına alındı.

   

   İstiklal Caddesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesindeki Tünel Meydanı ile Taksim Meydanı arasında yer alan popüler bir caddedir. 19. yüzyılın sonlarından günümüze dek Türkiye'nin en popüler caddesi olma ünvanını koruyan cadde, 1,4 km uzunluğundadır.

   Vikipedi'de oku: İstiklal Caddesi

8. 1985

   Tokat'ta, Tekel Sigara Fabrikası kuruldu.

   Tekel veya monopol, bir pazarda belirli bir ürün için tek bir firmanın yakın ikamesi bulunmayan bir malı ürettiği ve sattığı piyasa türüdür. Kavramsal olarak ilk kez Aristoteles'in Politika eserinde "monopolion" olarak kullanılmıştır. iktisadi bağlamda ise ilk kez 1776 yılında yazılan ulusların zenginliği eserinde Adam Smith tarafından ele alınmıştır. İlk modern tekel modeli ise Antoine-Augustin Cournot tarafından 1838 yılında kurgulanmıştır.

   Vikipedi'de oku: Tekel

9. 1984

   Devlet Güvenlik Mahkemeleri sekiz ilde göreve başladı.

10. 1980

    12 Eylül darbesinden önce son "yasal" 1 Mayıs kutlamaları yapıldı. Sıkıyönetim altındaki İstanbul, Ankara ve İzmir'de gösteriler yasaklandı. DİSK, Mersin'de "izinli" 1 Mayıs kutlaması yaptı. 12 Eylül 1980 askerî darbesinden sonra, o zamana kadar "Bahar Bayramı" adıyla resmi tatil günü olan 1 Mayıs, çalışma günleri arasına dahil edildi.

    

    1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günü. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul edilmektedir.

    Vikipedi'de oku: 1 Mayıs İşçi Bayramı

11. 1979

    İstanbul'da 1 Mayıs kutlamaları yasaklandı ve sokağa çıkma yasağı getirildi. Sokağa çıkan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Behice Boran ve 1000'e yakın kişi gözaltına alındı. Behice Boran ve 330 Türkiye İşçi Partili 6 Mayıs'ta tutuklandı. DİSK'e bağlı bir grup sendika ise İzmir'de "izinli" 1 Mayıs kutlaması yaptı.

    

    Behice Sadık Boran (

    1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günü. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul edilmektedir.

    Vikipedi'de oku: Behice Boran · 1 Mayıs İşçi Bayramı

12. 1977

    İstanbul Taksim Meydanı'nda kutlanan 1 Mayıs İşçi Bayramı kutlamaları sırasında yaşanan olaylarda 34 kişi öldü, 136 kişi yaralandı. Olay, tarihe Kanlı 1 Mayıs olarak geçti.

    

    Kanlı 1 Mayıs veya 1 Mayıs Katliamı, 1 Mayıs 1977'de Uluslararası İşçi Bayramı kutlamaları sırasında, İstanbul'daki Taksim Meydanı'nda sol görüşlü göstericilere yönelik gerçekleştirilen bir saldırıdır. Ölü sayısı 31 ile 36 arasında değişirken, yaralı sayısı 126 ile 220 arasında değişmektedir.

    Vikipedi'de oku: Kanlı 1 Mayıs

13. 1976

    50 yıllık aradan sonra 1 Mayıs İşçi Bayramı İstanbul Taksim Meydanı'nda yapılan büyük bir mitingle kutlandı. DİSK'in düzenlediği 1976 1 Mayıs'ı, Türkiye'de kitlesel 1 Mayıs kutlamalarının başlangıcı oldu.

    

    1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günü. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul edilmektedir.

    Vikipedi'de oku: 1 Mayıs İşçi Bayramı

14. 1976

    Paris-İstanbul seferini yapan "İzmir" uçağı Zeki Ejder adlı Türk tarafından Marsilya’ya kaçırılmak istendi.

    

    Marsilya, Güney Fransa'da, Bouches-du-Rhône departmanının ve Provence-Alpes-Côte d'Azur bölgesinin merkezi olan bir şehirdir. Provence bölgesinde yer alan şehir, Akdeniz kıyısında, Rhône nehrinin ağzına yakın bir konumdadır.

    Vikipedi'de oku: Marsilya

15. 1971

    Başbakan Nihat Erim, Anayasa için, "Türkiye böyle bir lüksü kaldıramaz" dedi.

    

    İsmail Nihat Erim, Türk hukukçu, akademisyen ve siyasetçi. Türkiye Büyük Millet Meclisinde beş dönem Cumhuriyet Halk Partisinden milletvekili olarak siyaset yapan Erim, 1948-50 yılları arasında bayındırlık bakanlığı ve başbakan yardımcılığı görevlerinde bulundu.

    Vikipedi'de oku: Nihat Erim

16. 1968

    Hürriyet Haber Ajansı (HHA) kuruldu.

    

    Hürriyet, Türkiye'de yayımlanan günlük gazete. 1 Mayıs 1948 tarihinde Sedat Simavi tarafından kurulmuş olup, günümüzde Demirören Holding bünyesinde bulunmaktadır.

    Vikipedi'de oku: Hürriyet (gazete)

17. 1964

    Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT), özel yasayla özerk bir kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kuruldu.

18. 1959

    CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, Uşak'ta, sayıları bine yaklaşan kalabalığın saldırısına uğradı. İnönü, atılan taşla yaralandı.

    

    Uşak, Ege Bölgesi üzerinde yer alan Uşak ilinin merkezi olan şehirdir. Uşak ilinin deniz seviyesinden yüksekliği 920 metredir. Uşak merkez ilçesinin yüzölçümü 1.655 km²dir.

    Vikipedi'de oku: Uşak

19. 1948

    Hürriyet gazetesi, Sedat Simavi tarafından İstanbul'da kuruldu.

    

    Süleyman Sedat Simavi, Türk gazeteci, yazar ve karikatürist. Hürriyet gazetesinin kurucusudur.

    Hürriyet, Türkiye'de yayımlanan günlük gazete. 1 Mayıs 1948 tarihinde Sedat Simavi tarafından kurulmuş olup, günümüzde Demirören Holding bünyesinde bulunmaktadır.

    Vikipedi'de oku: Sedat Simavi · Hürriyet (gazete)

20. 1939

    Türk Medeni Kanunu Hatay'da yürürlüğe girdi.

    Türk Medeni Kanunu kısaca TMK, Türkiye Cumhuriyeti'nde 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren, medeni hukuk sisteminin temelini oluşturan kanundur. 22 Kasım 2001'de ülkenin yasama organı olan Türkiye Büyük Millet Meclisinin kabul ettiği bu kanun Türk Kanunu Medenisi'nin yerini almıştır. Yaklaşık 1030 maddeden oluşmaktadır ve beş kitap halindedir.

    Vikipedi'de oku: Türk Medeni Kanunu

21. 1925

    Takrir-i Sükun Kanunu'yla her türlü gösteri ve yürüyüş yasaklanınca, 1 Mayıs da kitlesel olarak kutlanamaz hale geldi.

    

    Takrir-i Sükûn Kanunu, 4 Mart 1925'te Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen bir yasadır.

    1 Mayıs İşçi ve Emekçiler Bayramı, işçi ve emekçiler tarafından dünya çapında kutlanan, birlik, dayanışma ve haksızlıklarla mücadele günü. Dünya üzerindeki pek çok ülkede, resmî tatil olarak kabul edilmektedir.

    Vikipedi'de oku: Takrir-i Sükûn Kanunu · 1 Mayıs İşçi Bayramı

22. 1923

    İstanbul'da tütün işçileri, askeri fabrika ve demiryolu işçileri, fırıncılar, İstanbul tramvay, telefon, tünel, gazhane işçileri 1 Mayıs'ı sokakta kutladılar. "Yabancı şirketlere el konsun", "8 saatlik iş günü", "Hafta tatili", "Serbest Sendika ve Grev Hakkı" pankartlarını taşıdılar.

    

    Tütün, Solanaceae familyasının Nicotiana cinsindeki birçok bitkinin adıdır. Başta Nicotiana tabacum ve Nicotiana rustica türleri olmak üzere, dünya genelinde bilinen 70'ten fazla tütün türü bulunmaktadır. Tütün endüstrisi birçok ülkelerin ekonomisinin esasıdır.

    Vikipedi'de oku: Tütün

23. 1922

    Ankara'da Türkiye Halk İştirakiyyun Fırkası'nın örgütlediği İmalat-ı Harbiye işçileri arasında 1 Mayıs düzenlendi. Aynı zamanda Sovyet Elçiliği'nde de kutlandı.

    

    Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası (THİF), Kurtuluş Savaşı sırasında Anadolu'da komünist faaliyet yürüten bir partidir. Parti ilk döneminde İslam'la uzlaşma ve köylü sınıfının üstünde durma çabası görülürken ikinci dönemde İslam'la uzlaşma çabasından vazgeçtiği bilinmektedir.

    Vikipedi'de oku: Türkiye Halk İştirakiyyun Fırkası

24. 1921

    Tersane İşçileri, işgal altındaki İstanbul'da 1 Mayıs'ı kutladı. İştirakçi Hilmi önderliğinde Sosyalist Fırka'nın düzenlediği 1 Mayıs'a işçiler kızıl bayraklarla katıldı ve Kasımpaşa'dan Şişli Hürriyet-i Ebediye Tepesi'ne kadar yürüdüler.

    

    Hüseyin Hilmi veya İştirakçi Hilmi, Türk sosyalist siyasetçi. Osmanlı Sosyalist Fırkası ve Türkiye Sosyalist Fırkası'nın kurucusu ve genel başkanı. Osmanlı İmparatorluğu’nda sosyalizm düşüncesinde öne çıkan isimlerden biridir.

    Vikipedi'de oku: Hüseyin Hilmi

25. 1912

    İstanbul'da Osmanlı Sosyalist Fırkası tarafından 1 Mayıs etkinliği düzenlendi.

    Osmanlı Sosyalist Fırkası (OSF), Osmanlı İmparatorluğu'nda 1910 yılında kurulmuş olan ilk Türk sosyalist siyasi partisidir.

    Vikipedi'de oku: Osmanlı Sosyalist Fırkası

26. 1906

    Türkiye'de günümüzde bilinen ilk 1 Mayıs İzmir'de kutlandı.

Doğumlar

• 1994 İlkay Durmuş, Türk futbolcu
• 1982 Mehmet Muş, Türk siyasetçi ve ekonomist
• 1980 Dilek Çelebi, Türk tiyatro oyuncusu
• 1978 Orhan Ölmez, Türk şarkıcı, besteci, söz yazarı, aranjör ve sunucu
• 1975 Murat Han, Türk dizi ve sinema oyuncusu
• 1973 İsmail Sancak, Türk belgesel yönetmeni
• 1971 Didem Akın, Türk basketbol oyuncusu ve menajer
• 1971 Hasret Gültekin, Türk bağlama virtüözü, şarkıcı, besteci, söz yazarı ve yapımcı (ö. 1993)
• 1966 Nedim Türkmen, Türk iş adamı (ö. 2025)
• 1964 Birol Güven, Türk film yapımcısı, senaryo yazarı ve yönetmen
• 1963 Erkan Mumcu, Türk politikacı, T.C Kültür ve Turizm eski bakanı, Anavatan Partisi eski genel başkanı
• 1961 Ziya Selçuk, Türk eğitimci ve Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanı
• 1958 Hulki Cevizoğlu, Türk gazeteci, yazar ve televizyon programcısı
• 1956 Coşkun Aral, Türk uluslararası savaş fotoğrafçısı, gezgin, gazeteci, macera insanı ve belgesel yapımcısı
• 1954 Menderes Samancılar, Türk sinema ve dizi oyuncusu
• 1953 Necati Bilgiç, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu
• 1941 Nurhan Damcıoğlu, Türk kantocu, ses sanatçısı, tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2023)
• 1931 Mehmet Aslan, Türk oyuncu, senarist ve yönetmen (ö. 1987)
• 1931 Rüçhan Çamay, Türk ses sanatçısı ve sinema oyuncusu (ö. 2025)
• 1915 Mina Urgan, Türk yazar, filolog, profesör ve çevirmen (ö. 2000)
• 1910 Behice Boran, Türk siyasetçi ve sosyolog (ö. 1987)
• 1910 Nejdet Sançar, Türk eğitimci ve yazar (ö. 1975)
• 1878 Mehmet Kâmil Berk, Türk tıp doktoru (Mustafa Kemal Atatürk'ün doktorlarından) (ö. 1958)

Ölümler

• 2012 Cüneyt Türel, Türk Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı (d. 1942)
• 1988 Altan Erbulak, Türk karikatürist, oyuncu ve gazeteci (d. 1929)
• 1969 İmran Öktem, Türk hukukçu ve eski Yargıtay Başkanı (d. 1904)