Türkiye için tarihte bugün - 5 Mart

Olaylar

1. 2020

   Türkiye ile Rusya arasında devlet başkanları seviyesinde İdlib görüşmesi gerçekleşti.

   

   İdlib veya İdlip, Suriye'nin kuzeybatısında bulunan ve aynı isimli yönetim bölgesinin merkezi olan şehir.

   Vikipedi'de oku: İdlib

2. 1986

   Yüce Divan tarafından iki yıl hapse mahkûm edilen, eski Devlet Bakanı İsmail Özdağlar'ın milletvekilliği, TBMM Genel Kurulunda düşürüldü.

   

   İsmail Özdağlar, Türk siyasetçidir.

   Yüce Divan, Türkiye'de üst düzey devlet görevlilerinin yargılandığı davalarda Anayasa Mahkemesi tarafından kullanılan bir sıfattır. Anayasa Mahkemesinin; cumhurbaşkanını, TBMM başkanını, cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları, yüksek yargı mensuplarını, genelkurmay başkanını ve kuvvet komutanlarını görevleriyle ilgili suçlarından ötürü yargılayabilir. Mahkemenin bu yetkisi Anayasa'nın 148. maddesinin 6. fıkrasına dayanır.

   Vikipedi'de oku: İsmail Özdağlar · Yüce Divan

3. 1984

   İstanbul Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi, Papa'ya suikast düzenlemek suçundan Mehmet Ali Ağca hakkında açılan davada görevsizlik kararı verdi.

   

   Papa, Roma Başpiskoposu ve bu nedenle Roma Katolik Kilisesi'nin dünya çapındaki lideri. Katoliklere göre Havari Petrus'un halefidir.

   Vikipedi'de oku: Papa

4. 1982

   Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren'in eşi Sekine Evren, Ankara'da defnedildi. Törene büyük bir kalabalık katıldı. Süleyman Demirel ve Bülent Ecevit, Evren'e başsağlığı diledi.

   

   Sekine Evren, Türkiye'nin 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in eşi.

   Vikipedi'de oku: Sekine Evren

5. 1981

   İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi, yasa dışı örgüt kurmak ve komünizm propagandası yapmak suçundan, 7 Türkiye İşçi Partisi yöneticisini tutukladı.

   Komünizm; üretim araçlarının ortak mülkiyeti üzerine kurulu sınıfsız, parasız ve devletsiz bir toplumsal düzen ve bu düzenin kurulmasını amaçlayan toplumsal, siyasi ve ekonomik bir ideoloji ve harekettir.

   Vikipedi'de oku: Komünizm

6. 1980

   Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Banka soyan 3 soyguncu, 2 eri öldürdü.

7. 1978

   İstanbul İstinye'de yapılan 23. Balkan Kros Şampiyonası'nda; Mehmet Yurdadön 12 bin metre, Sadık Salman 8 bin metre yarışmasında birinci oldular.

   Balkan Kros Şampiyonası, 1958'den bu yana Balkan ülkelerinden atletlerin katılımıyla düzenlenen yıllık bölgesel bir kros koşusu organizasyonudur. Şampiyona, Balkan ülkeleri arasındaki sportif ilişkileri geliştirmeyi amaçlayan Balkan Oyunları kapsamındaki organizasyonlardan biridir. Yarışmalar, Balkan Atletizm Federasyonları Birliği tarafından düzenlenmektedir.

   Vikipedi'de oku: Balkan Kros Şampiyonası

8. 1972

   Ağustos 1971'de Sultanahmet'te esrar satarken yakalanan ve 6 yıl hapse mahkûm edilen 14 yaşındaki İngiliz çocuk, Türkiye ile İngiltere arasında sorun oldu. İngiliz basını, "Gaddar Türkler" diye manşetler attı. Bunun üzerine Başbakan Nihat Erim, programında olmasına rağmen, ABD'ye giderken Londra'ya uğramadı.

   

   Ağustos, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 8. ayı olup 31 gün çeker. Türkçede bu aya "Harman ayı", "Lobut ayı" da denir. Kimi yerlerde bu ay için "Temmuz" ayı gibi "Orak ayı" dendiği de olur.

   Vikipedi'de oku: Ağustos

9. 1971

   İstanbul'da Akbank'ın Selamiçeşme Şubesi silahlı 5 kişi tarafından soyuldu, soygun sanıklarından olduğu ileri sürülen Salman Kaya, Bebek'te yakalandı.

   Akbank, 30 Ocak 1948'de Adana'da Hacı Ömer Sabancı'nın da aralarında bulunduğu bir grup iş insanı tarafından bölgedeki pamuk üreticilerine finansman sağlamak amacıyla kurulmuş özel banka.

   Vikipedi'de oku: Akbank

10. 1971

    Kırıkhan'da Türkiye İşçi Partisi üyelerine saldırı düzenlendi; 3 kişi öldü, 23 kişi de yaralandı. İlçede sokağa çıkma yasağı başlatıldı.

    

    Kırıkhan, Hatay ilinin ilçelerinden biridir. Nüfusu 119.028 kişidir. Hatay'ın en kalabalık 6. ilçesidir.

    Vikipedi'de oku: Kırıkhan

11. 1969

    Ant dergisi'nde yayımlanan "İşgal Toprağı, Kurt Köpeği" başlıklı yazısından ötürü yargılanan Yaşar Kemal beraat etti.

12. 1952

    74 Ticani'nin duruşmasına Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlandı. Tarikat Şeyhi Kemal Pilavoğlu, 1954 yılında mahkûm olduktan sonra Ticaniliği bıraktığını söyledi.

13. 1951

    Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'nden ayrılan Muhsin Ertuğrul, özel bir tiyatro kurmaya karar verdiğini açıkladı. İstanbul Beyoğlu'nda, Atlas Sineması'nın üst katında yer alması planlanan yeni tiyatronun adı "Küçük Sahne" olacak.

    

    Devlet Tiyatrosu, Devlet Konservatuvarı Tatbikat Sahnesi'nin bir aşaması olarak, 16 Haziran 1949 tarihinde, "Devlet Tiyatro ve Operası" adıyla kurulmuştur. Konservatuvar'ın kurulduğu 1936 yılından 1947 yılına kadar, Tiyatro Bölümü'nü Alman tiyatro sanatçı ve yöneticisi Carl Ebert yönetmiştir. 1940 yılında, "Tiyatro ve Opera Tatbikat Sahnesi" kuruldu.

    Vikipedi'de oku: Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü

14. 1950

    Eskişehir'de sel felaketi: 50 bin kişi açıkta kaldı, 2500 ev yıkıldı ve 6 kişi boğuldu. Felaketzedelere Marshall Planı'ndan yardım geldi.

    

    Marshall Planı, II. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konmuş ABD kaynaklı, antikomünist hedefleri olan bir ekonomik yardım paketidir. 16 ülke, bu plan uyarınca ABD'den ekonomik kalkınma yardımı almıştır.

    Vikipedi'de oku: Marshall Planı

15. 1924

    İstanbul'da Maarif Müdürlüğü, Tevhid-i Tedrisat Kanunu gereğince medreselere el koydu.

    

    Medrese, Müslüman ülkelerde orta ve yükseköğretimin yapıldığı eğitim kurumlarının genel adıdır. Medrese kelimesi Arapça ders (درس) kökünden gelir. Medreselerde ders verenlere "müderris", onların yardımcılarına "muid", okuyanlara "danışmend", "softa" veya "talebe" adı verilir.

    Vikipedi'de oku: Medrese

16. 1923

    Şile’de Rum Değirmenlik Mahallesi’nde çıkan yangında, çoğu terk edilmiş yaklaşık 550 Rum, 200 Müslüman hanesi, 100 dükkân, 1 cami, 2 kilise ve bazı resmi binalar yandı. Toplam 1500 kişi yangın dolayısıyla evsiz kaldı.

    

    Şile, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yer alan ilçesidir. Kocaeli Yarımadası'nın kuzey kesiminde yer alan Şile; doğudan Kandıra, güneydoğudan Derince ve Körfez, güneyden Gebze ve Pendik, batıdan Çekmeköy ve Beykoz ilçeleriyle, kuzeyden Karadeniz ile çevrilidir. İlçe 62 tane mahalleden oluşmaktadır. 2015 yılında gerçekleştirilen İstanbul'da Yaşam Kalitesi Araştırması'nda tüm ilçeler arasında 37. sırada yer almıştır.

    Vikipedi'de oku: Şile

17. 1920

    Türkiye Yeşilay Cemiyeti kuruldu.

    

    Yeşilay, resmî ismiyle Türkiye Yeşilay Cemiyeti, 1920 yılında faaliyetlerine başlayan, dünyanın önde gelen sivil toplum kuruluşlarından biridir.

    Vikipedi'de oku: Yeşilay

18. 1912

    İtalyan Ordusu, hava balonlarını askeri amaçlarla kullanan ilk ordu oldu. İtalyanlar bu hava taşıtlarını, Türk savunma hatlarının gerisine keşif yapmak amacıyla gönderdiler.

Doğumlar

• 1998 Merih Demiral, Türk millî futbolcu
• 1990 İlham Tanui Özbilen, Türk atlet
• 1988 İsmail Keleş, Türk atıcı
• 1986 Adem Kılıççı, Türk boksör
• 1970 Emre Kınay, Türk oyuncu
• 1968 Müfit Can Saçıntı, Türk yönetmen, oyuncu ve senarist
• 1964 Hakan Gerçek, Türk tiyatro, sinema ve TV dizileri oyuncusu
• 1960 Mehmet Metiner, Türk siyasetçi
• 1959 Hüseyin Çelik, Türk siyasetçi, akademisyen ve yazar
• 1951 Yusuf Ziya Özcan, Türk akademisyen ve diplomat
• 1946 Köksal Engür, Türk dizi ve tiyatro sanatçısı (ö. 2023)
• 1945 Meral Çetinkaya, Türk sinema ve tiyatro sanatçısı
• 1943 Vedat Demircioğlu, Türk devrimci (İTÜ öğrencisi ve Türkiye'de 68 Kuşağının ölen ilk ismi) (ö. 1968)
• 1942 Ahmet Arpad, Türk gazeteci yazar ve çevirmen
• 1934 Halit Refiğ, Türk yönetmen (ö. 2009)
• 1933 Hayati Hamzaoğlu, Türk sinema oyuncusu (ö. 2000)
• 1933 İsmail Ogan, Türk güreşçi (ö. 2022)
• 1915 Mehmet Kaplan, Türk edebiyatçı ve akademisyen (ö. 1986)
• 1829 Abdullah Galib Paşa, Osmanlı siyasetçi (ö. 1905)
• 1815 Mehmed Emin Âli Paşa, Osmanlı devlet adamı (ö. 1871)

Ölümler

• 2021 Suna Tanaltay, Türk eğitmen, yazar ve televizyoncu
• 2016 Mithat Danışan, Türk bas gitarist (d. 1949)
• 2001 Necmi Rıza Ayça, Türk karikatürist (d. 1914)
• 2000 İzzet Baysal, Türk mimar ve sanayici (d. 1907)
• 1991 Kazım Taşkent, Türk siyasetçi, bürokrat ve Yapı ve Kredi Bankası'nın kurucusu (d. 1895)
• 1941 Mehmet Rifat Börekçi, Türk din adamı ve Türkiye'nin ilk Diyanet İşleri Başkanı (d. 1860)
• 1934 Reşit Galip, Türk politikacı (d. 1893)
• 1933 Cavit Erdel, Türk asker ve siyasetçi (d. 1884)
• 1417 III. Manuil, 20 Mart 1390 tarihinden ölümüne kadar kadar Trabzon İmparatorluğu'nun imparatoru (d. 1364)