Türkiye için tarihte bugün - 30 Mayıs

Olaylar

1. 1996

   Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Konferansı, Habitat II Kent Zirvesi İstanbul'da başladı.

   

   Habitat ya da yaşam alanı, bir canlının yaşadığı ve geliştiği yer. Bu yer, fiziksel bir bölge, yeryüzünün özel bir parçası, hava, toprak ya da su olabilir. Habitat, bir okyanus ya da bir çayırlık kadar büyük olabileceği gibi, çürümüş bir ağaç da bir böceğin bağırsağı kadar küçük de olabilir.

   Vikipedi'de oku: Habitat

2. 1975

   Mehmet Ali Aybar, Sosyalist Devrim Partisi'ni kurdu.

   

   Sosyalist Devrim Partisi, Türkiye İşçi Partisi (TİP) eski genel başkanı Mehmet Ali Aybar'ın 1971 yılında TİP'ten ayrılmasından sonra Aybar ve etrafında toplanan demokratik sosyalizmi savunan aydınlar tarafından 1975 yılında tarafından kurulmuş bir siyasi partidir. Parti "Sosyalist Devrim" adında bir siyasi dergi yayınlamıştır.

   Vikipedi'de oku: Sosyalist Devrim Partisi

3. 1962

   27 Mayıs askeri müdahalesinden sonra sivil yönetime geçildiğinde, İsmet İnönü Başkanlığında kurulan ilk koalisyon Hükûmeti olan CHP-AP ortaklığı, Başbakan İsmet İnönü'nün istifasıyla sona erdi.

   

   27 Mayıs Darbesi, 27 Mayıs 1960 tarihinde yapılan ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinde gerçekleşmiş ilk askerî darbe. Ayrıca 27 Mayıs Askerî Müdahalesi, 27 Mayıs İhtilali veya 27 Mayıs Devrimi olarak da anılır.

   Vikipedi'de oku: 27 Mayıs Darbesi

4. 1921

   Çankaya Köşkü, Mustafa Kemal'e armağan edildi. Atatürk, köşkü bir yazı ile Ordu'ya bağışladı.

   

   Çankaya Köşkü, Türkiye'nin başkenti Ankara'da 1923-2014 yılları arasında cumhurbaşkanlarının ikamet ettiği komplekstir. 2014 yılından itibaren cumhurbaşkanlığı resmî konutunun Cumhurbaşkanlığı Sarayı olmasıyla, başbakanlar tarafından kullanılmaya başlandı. 2017 anayasa değişikliği referandumunun ardından yapılan 2018 genel seçimleri ile birlikte köşk, başbakanlık makamının kaldırılmasıyla kurulan cumhurbaşkanı yardımcısı makamı tarafından kullanılmaya başlandı.

   Vikipedi'de oku: Çankaya Köşkü

5. 1920

   Cafer Tayyar Eğilmez'e, Edirne Müdafaa-i Hukuk Merkez Heyeti'nce Trakya Müdafaa-i Milliye Kumandanı sanı verildi.

   

   Cafer Tayyar Eğilmez, Türk asker ve siyasetçidir.

   Vikipedi'de oku: Cafer Tayyar Eğilmez

6. 1920

   Fransa ve TBMM Hükûmeti arasında geçici bir ateşkes imzalandı. TBMM'nin kazandığı askerî başarılar ve diplomatik zaferler sonrası, Fransa ile Sakarya Zaferi'nden sonra Ankara Antlaşması imzalandı. (20 Ekim 1921)

   

   Ankara Antlaşması, TBMM ve Fransız Hükûmeti arasında Türk-Fransız Cephesi'ndeki faaliyetleri durdurmuştur. TBMM yönetimindeki bölgenin güney sınırının taslak olarak belirlenmesine karar verilmiştir, ama asıl politik kararları Lozan Antlaşması'na bırakmıştır.

   Vikipedi'de oku: Ankara Antlaşması (1921)

7. 1913

   I. Balkan Savaşı sona erdi.

   

   Birinci Balkan Savaşı, 7 Ekim 1912-30 Mayıs 1913 tarihleri arasında gerçekleşen, Bulgaristan Krallığı, Sırbistan Krallığı, Yunanistan Krallığı ve Karadağ Krallığı'ndan oluşan Balkan Birliği'nin Osmanlı Devleti'ne karşı başlattığı savaştır.

   Vikipedi'de oku: Birinci Balkan Savaşı

8. 1876

   Osmanlı Padişahı Abdülaziz, 30 Mayıs 1876 Darbesi ile tahttan indirildi. Yerine yeğeni V. Murat geçti.

   

   30 Mayıs 1876 Darbesi, Osmanlı padişahı Abdülaziz'in tahttan indirilmesiyle sonuçlanmış bir hükûmet darbesidir.

   Vikipedi'de oku: 30 Mayıs 1876 Darbesi

9. 1740

   Osmanlı Devleti, Fransa ile kapitülasyon antlaşması yaptı.

   

   Osmanlı kapitülasyonları, Osmanlı İmparatorluğu'nda yabancılara verilen ekonomik, adli, idari vb. hak ve ayrıcalıklardır. Kapitülasyon kelimesi Latince "şartlar, fasıllar, maddeler" anlamına gelen "capitula" sözcüğünden türemiş olup "teslim olma" anlamı galat-ı meşhurdur.

   Vikipedi'de oku: Osmanlı İmparatorluğu kapitülasyonları

10. 1453

    Fatih Sultan Mehmet, Hızır Bey'i (Çelebi) İstanbul'a ilk belediye başkanı olarak atadı.

    

    Hızır Çelebi, 15. yüzyılda yaşamış Osmanlı alimidir. İstanbul'un fethinden sonra yeni başkentin ilk kadısı olarak tayin edilmiştir. Arap ülkelerine gitmeden Arapçayı öğrenen Osmanlı âlimlerinden ve aynı zamanda Fahreddin er-Râzî'nin kelâm ekolünü devam ettirenlerden biridir. Zamanında Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleriyle de tanınmıştır. Kaynaklarda ondan "İkinci İbn Sînâ", "ilim dağarcığı" ve "ilmin âlemi" şeklinde bahsedilir.

    Vikipedi'de oku: Hızır Çelebi

11. 1453

    Fatih Sultan Mehmet, İstanbul Üniversitesi'ni kurdu.

Doğumlar

• 1997 Fatma Zehra Köse, Türk eskrimci
• 1996 Berkcan Güven, Türk internet ünlüsü
• 1994 Nazım Sangaré, Türk futbolcu
• 1991 Tolga Sarıtaş, Türk oyuncu
• 1990 Mustafa Akbaş, Türk futbolcu
• 1980 Halis Özkahya, Türk hakem
• 1979 Berksan, Türk şarkıcı
• 1978 Yeliz Şar, Türk oyuncu
• 1928 Kadriye Latifova, Bulgar Türkü Türk halk müziği sanatçısı (ö.1962)

Ölümler

• 2025 Şimal, Türk şarkıcı, söz yazarı ve besteci (d. 1986)
• 2024 Ahmet Uğurlu, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1952)
• 2018 Aşkın Mert Şalcıoğlu, Türk rapçi, şarkıcı ve söz yazarı (d. 2000)
• 2015 Bedri Koraman, Türk karikatürist (d. 1928)
• 2013 Güzin Dino, Türk dilbilimci, öğretim üyesi, çevirmen yazar (d. 1910)
• 1932 Böcüzade Süleyman Sami, Osmanlı yazarı, bürokrat ve siyasetçi (d. 1851)