Türkiye için tarihte bugün - 14 Temmuz

Olaylar

1. 1994

   ANAP'ın, Başbakan Tansu Çiller hakkında mal varlığını araştırma önergesi Meclis'te reddedildi. Buna karşılık, 1983'ten o güne dek Meclis'te yer alan partilerin lider ve yakınlarının mal varlıklarının araştırılmasıyla ilgili önerge kabul edildi.

   

   Tansu Penbe Çiller veya bilinen adıyla Tansu Çiller, Türk ekonomist, akademisyen, siyasetçi ve 22. Türkiye Başbakanı. Başbakanlık görevini 1993-1996 yılları arasında sürdüren Çiller, Türkiye siyasi tarihindeki ilk ve tek kadın başbakandır. 1993-2002 yılları arasında Doğru Yol Partisi genel başkanlığı görevini yürütmüştür. 1996-1997 yılları arasında Başbakan yardımcılığı ve dışişleri bakanlığı görevini üstlenmiştir.

   Vikipedi'de oku: Tansu Çiller

2. 1993

   Anayasa Mahkemesi, Halkın Emek Partisi'nin (HEP) faaliyetlerinin Anayasa ile Siyasi Partiler Yasası'na aykırı olduğu gerekçesiyle kapatılmasına karar verdi.

   

   Halkın Emek Partisi (HEP), 1990-93 arasında Türkiye'de faaliyet göstermiş siyasi parti.

   Anayasa mahkemesi, birincil olarak anayasal hukukla uğraşan yüksek mahkemedir. Temel yetkisi, işleme sokulması düşünülen veya işleme sokulan yasaların veya bazı temel yasama uygulamalarının ilgili ülkenin anayasasıyla bağdaşıp bağdaşmadığının tespitidir. Bazı ülkelerde bu şekilde adlandırılmayan; fakat yine aynı görevi yürüten çeşitli mahkemeler de mevcuttur.

   Vikipedi'de oku: Halkın Emek Partisi · Anayasa mahkemesi

3. 1983

   Türkiye'nin Brüksel Büyükelçiliği'nde görevli Dursun Aksoy, silahlı saldırıda öldürüldü. Olayı, üç ayrı Ermeni örgütü üstlendi.

   

   Ermenistan, resmî adıyla Ermenistan Cumhuriyeti, Avrasya'nın Güney Kafkasya bölgesinde bulunan, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Batı Asya'daki Ermeni Yaylaları üzerinde yer alan ülke, batısında Türkiye, kuzeyinde Gürcistan, doğusunda Azerbaycan, güneyinde ise İran ve Azerbaycan'ın bir parçası olan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile sınır komşusudur.

   Vikipedi'de oku: Ermenistan

4. 1982

   Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Turgut Özal, Maliye Bakanı Kaya Erdem ve İmar ve İskan Bakanı Şerif Tüten istifa etti. Özal'ın yerine Sermet Refik Pasin, Erdem'in yerine Adnan Başer Kafaoğlu ve Tüten'in yerine de Ahmet Samsunlu atandı.

   İsmet Kaya Erdem, Türk siyasetçi. Tarhan Erdem'in abisidir.

   Mehmet Şerif Tüten, Türk siyasetçidir.

   Vikipedi'de oku: Kaya Erdem · Şerif Tüten

5. 1971

   Kültür Bakanlığı kuruldu; ilk Bakan Talat Halman.

   

   Talat Halman, Türk şair, yazar, çevirmen, akademisyen, diplomat, siyasetçi.

   Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan, kültür ve turizm işlerinden sorumlu olan bakanlık. 16 Nisan 2003 tarih ve 4848 sayılı kanun ile kuruldu. Daha sonra bu kanun lağvedilerek 10 Temmuz 2018 tarihli cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yeniden düzenlendi.

   Vikipedi'de oku: Talât Sait Halman · Kültür ve Turizm Bakanlığı (Türkiye)

6. 1968

   Tuluat sanatçısı İsmail Dümbüllü, bir jübile gecesiyle sahnelerden ayrıldı.

   Tulûat tiyatrosu, olay örgüsü bilinmekle birlikte bir metne dayanmayan ve doğaçlama olarak oynanan bir sahne sanatı. Tuluat tiyatrosu, geleneksel orta oyununun sahnelerde sergilenmesi ve Batılı anlamdaki tiyatro ile karışmasından meydana gelen bir tiyatro dalıdır.

   Vikipedi'de oku: Tulûat tiyatrosu

7. 1960

   Eski Konya Valisi Cemil Keleşoğlu, Yassıada'da intihar etti.

   

   Cemil Keleşoğlu,, Türk bürokrat.

   Demokrasi ve Özgürlükler Adası ya da önceki adıyla Yassıada veya Plati, Marmara Denizi'nde İstanbul'a yakın küçük bir adadır. Biri sivri, diğeri yassı görünümlü olan, birbirine yakın iki metruk adadan yassı olanıdır.

   Vikipedi'de oku: Cemil Keleşoğlu · Demokrasi ve Özgürlükler Adası

8. 1959

   Kerkükte, üç gün üç gece sürecek, Türkmen katliamı başladı.

   

   Kerkük, Irak'taki Kerkük ilinin başkenti olan şehirdir. Irak merkezi yönetimine bağlıdır. Irak'ın başkenti Bağdat'ın 236 km kuzeyinde, Erbil'in 83 km güneyinde, Musul'un 149 km güneydoğusunda, Süleymaniye'nin 97 km batısında, Tikrit'in 116 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Günümüzde şehrin büyük çoğunluğu Türkmenler, Araplar ve Kürtlerden oluşmaktadır.

   Vikipedi'de oku: Kerkük

9. 1950

   Türkiye'de Genel Af çıktı.

10. 1948

    Kapatılan Türkiye Emekçi ve Köylü Partisi lideri Dr. Şefik Hüsnü Deymer, 5 yıl hapse mahkûm edildi.

    

    Şefik Hüsnü Deymer ya da Mehmet Şefik Deymer, tarihsel Türkiye Komünist Partisinin ilk kuruluş yıllarından 1959 yılına dek liderliğini üstlenen komünist siyasetçi, tıp doktoru, gazeteci, yazar ve çevirmen.

    Vikipedi'de oku: Şefik Hüsnü Deymer

11. 1948

    Yerli Film Yapanlar Cemiyeti'nce düzenlenen ilk film festivali: Şakir Sırmalı'nın yönettiği "Unutulan Sır" en iyi film, Turgut Demirağ'ın yönettiği "Bir Dağ Masalı" en iyi ikinci film seçildi. Nevin Aypar en iyi kadın, Kadir Eroğan en iyi erkek oyuncu, Cahide Sonku ve Talat Artemel ise en iyi karakter oyuncusu dallarında ödüllendirildi.

    

    Şakir Sırmalı, Türk yönetmen ve senaryo yazarıdır.

    Ömer Turgut Demirağ, Türk yönetmen, yapımcı ve senarist.

    Vikipedi'de oku: Şakir Sırmalı · Turgut Demirağ

12. 1936

    Türkiye, olimpiyatlarda ilk altın madalyayı aldı. Yaşar Erkan, Berlin Olimpiyatları'nda, güreşte 61 kiloda birinci geldi.

    

    Yaşar Erkan, Türkiye Cumhuriyeti'nin olimpiyatlarda aldığı ilk altın madalyayı kazanmış olan Türk güreşçi. 4 yaşındayken Erzincan'dan İstanbul'a geldi. Kumkapı Güreş Kulübü'nde güreşe başladı ve burada yetişti. Babası Ali Efendi de köylerinin meşhur pehlivanlarındandı.

    Vikipedi'de oku: Yaşar Erkan

13. 1926

    Mustafa Kemal Paşa'ya yönelik İzmir Suikastı girişimi sebebiyle Ziya Hurşit ve arkadaşları idam edildi.

    

    Ziya Hurşit Bey, Türk siyasetçi.

    İzmir Suikastı, Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya 14 Haziran 1926 tarihinde, İzmir'de yapılması planlanan suikast girişimidir. Aralarında eski bakanların, milletvekillerinin ve valilerin de bulunduğu bir grup tarafından planlanmış ancak hayata geçirilmeden engellenmiştir.

    Vikipedi'de oku: Ziya Hurşit · İzmir Suikastı

14. 1700

    Osmanlı Devleti, Rusya Çarlığı ile İstanbul Antlaşması'nı imzaladı.

    İstanbul Antlaşması, 14 Temmuz 1700 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya Çarlığı arasında yapılan ve 1686-1700 Osmanlı-Rus Savaşını sonuçlandıran bir barış antlaşması. 1699'daki Karlofça Antlaşması'nın devamı niteliğindedir.

    Vikipedi'de oku: İstanbul Antlaşması (1700)

15. 1683

    Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı orduları, II. Viyana Kuşatması'nı başlattılar.

    

    Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, IV. Mehmed saltanatı sırasında 3 Kasım 1676 - 15 Aralık 1683 tarihleri arasında yedi yıl bir ay on iki gün sadrazamlık yapmış Osmanlı Türk'ü komutan ve devlet adamıdır. 1672-1676 Osmanlı-Lehistan Savaşı ve 1676-1681 Osmanlı-Rus Savaşı'nda kazandığı başarılara rağmen, II. Viyana Kuşatması ile özdeşlemiş olan sadrazamdır ve kuşatmanın hüsranla sonuçlanması üzerine idam edilmiştir.

    Vikipedi'de oku: Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

Doğumlar

• 1997 Cengiz Ünder, Türk futbolcu
• 1994 Mahmut Akan, Türk futbolcu
• 1993 Oğuzhan Azğar, Türk futbolcu
• 1979 Erkan Baş, Türk tarihçi, bilim tarihçisi ve Türkiye İşçi Partisi genel başkanı
• 1976 Zeynep Dizdar, Türk şarkıcı
• 1973 Halil Mutlu, Türk halterci ve Dünya ve Olimpiyat şampiyonu
• 1969 Tan Sağtürk, Türk balet ve dizi oyuncusu
• 1960 Ulus Baker, Türk sosyolog, yazar ve çevirmen (ö. 2007)
• 1948 Oruç Aruoba, Türk yazar ve felsefeci (ö. 2020)
• 1947 Salih Neftçi, Türk ekonomist ve yazar (ö. 2009)
• 1910 Nail Çakırhan, Türk gazeteci, şair ve mimar (ö. 2008)
• 1907 Safiye Ayla, Türk ses sanatçısı (ö. 1998)
• 1874 Abbas Hilmi Paşa, Osmanlı dönemindeki son Mısır Hidivi (ö. 1944)
• 1675 Humbaracı Ahmed Paşa, Osmanlı Ordusu'nun ıslahı için çalışmalar yapan Fransız subay (ö. 1747)

Ölümler

• 2020 Adalet Ağaoğlu, Türk Roman ve oyun yazarı (d. 1929)
• 2004 İsmail Hakkı Sunat, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1966)
• 2001 Eleni Küreman, Türk ilk kadın foto muhabiri (d. 1921)
• 1971 Ali Kılıç, Türk asker ve siyasetçi (Atatürk'ün yakın arkadaşı) (d. 1889)
• 1960 Cemil Keleşoğlu, Türk bürokrat (d. ?)
• 1926 Ziya Hurşit, Türk siyasetçi (d. 1892)
• 1808 Kabakçı Mustafa, Osmanlı asker ve kendi adıyla anılan isyanın lideri (d. 1770)