Türkiye için tarihte bugün - 25 Mart

Olaylar

1. 2009

   Büyük Birlik Partisi'nin kiralamış olduğu ve içerisinde BBP Genel Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu dahil, 6 kişinin bulunduğu helikopter, Kahramanmaraş'ta düştü. 3 gün sonra ulaşılan helikopterde, 6 kişinin de öldüğü belirtildi.

   25 Mart 2009 tarihinde Muhsin Yazıcıoğlu'nun da içinde bulunduğu TC-HEK kuyruk numaralı Bell 206L-4 LongRanger tipi helikopter Kahramanmaraş'taki Keş dağına düştü. Helikopterdeki 6 kişinin tamamı kaza sonucu öldü.

   Vikipedi'de oku: 2009 Medair Bell 206 kazası

2. 1999

   Sırbistan, NATO'ya savaş ilan edip BM'ye bildirince, NATO üyesi Türkiye de bu ülkeyle resmen savaşa girmiş oldu.

   

   Sırbistan, resmî adıyla Sırbistan Cumhuriyeti, Güneydoğu ve Orta Avrupa'da denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Balkanlar'da yer alan ülke, kuzeyde Macaristan, kuzeydoğuda Romanya, güneydoğuda Bulgaristan, güneyde Kuzey Makedonya, kuzeybatıda Hırvatistan, batıda Bosna Hersek ve güneybatıda Karadağ ile sınır komşusudur.

   Vikipedi'de oku: Sırbistan

3. 1998

   Manisalı Gençler Davasında, Yargıtay'ın bozma kararından sonra beş tutuklu genç tahliye edildi. Davada tutuklu sanık kalmadı.

   Manisa davası ya da Manisalı gençler davası, Manisa'da, çoğu lise öğrencisi olan 16 gence 26 Aralık 1995'te gözaltına alınmalarının ardından yasa dışı örgüt üyesi oldukları iddiasıyla açılan dava ile bu gençlere gözaltında işkence yaptıkları iddiasıyla polislere karşı açılan davalara, basında ve halk arasında verilen addır. Davalar Türkiye'de insan hakları alanında verilen mücadelenin simgesi oldu ve uzun süre devam etti.

   Vikipedi'de oku: Manisa davası

4. 1996

   Türkiye'de Emek Partisi kuruldu.

   

   Emek Partisi, 25 Kasım 1996 tarihinde kurulan ve Türkiye'de faaliyet gösteren Marksist-Leninist bir siyasi parti. Parti, işçi sınıfının (proletarya) iktidarıyla kurulacak proletarya diktatörlüğünü ve halk demokrasisini savunmaktadır. TBMM'de 2 milletvekili ile temsil edilmektedir. Genel başkanı Seyit Aslan'dır.

   Vikipedi'de oku: Emek Partisi

5. 1994

   Aydın Ortaklar Öğretmen Lisesi'nde evci çıkan dört kız öğrenciden birinin, Emniyet yetkilileri tarafından yakalanarak bekaret kontrolüne gönderilmesi, kadınlar tarafından protesto edildi.

   

   Aydın, Türkiye'nin 81 ilinden birisidir. Merkezi Efeler olan il, 2024 itibarıyla 1.161.702 kişilik nüfusuyla Ege Bölgesi'nin üçüncü büyük şehridir. Aydın'ın güncel nüfusu 1.165.943'tür. 17 ilçesi vardır.

   Vikipedi'de oku: Aydın (il)

6. 1988

   İstanbul'daki Metris Askeri Cezaevi'nden 29 tutuklu ve hükümlü kaçtı.

   Metris Cezaevi, İstanbul'un Esenler ilçesinin 15 Temmuz Mahallesi'nde bulunan cezaevidir.

   Vikipedi'de oku: Metris Cezaevi

7. 1986

   14. Strasbourg Film Festivali'nde Muammer Özer'in "Bir Avuç Cennet" ve Ali Özgentürk'ün "Bekçi" isimli filmleri ikinciliği paylaştı.

   

   Muammer Özer, film yönetmeni, senarist ve yapımcıdır.

   Bir Avuç Cennet, yönetmenliğini Muammer Özer'in yaptığı, 1985 çekimi bir Türk filmidir.

   Vikipedi'de oku: Muammer Özer · Bir Avuç Cennet

8. 1984

   Yerel seçimler yapıldı. Anavatan Partisi (ANAP), yüzde 41,5 oy oranı ile 54 ilde Belediye Başkanlığı aldı. Sosyal Demokrat Parti (SODEP), yüzde 23,4 oy oranı ile ikinci, Doğru Yol Partisi (DYP), yüzde 13,2 oy oranı ile seçimlerden üçüncü parti olarak çıktı. İlk kez seçime katılan Refah Partisi (RP) ise, yüzde 4,4 oy oranıyla sonuncu parti oldu.

9. 1982

   Ankara Sıkıyönetim Savcılığı, Halkevleri hakkında kapatılma istemiyle dava açtı.

   

   Halkevleri veya Halkevleri Derneği, Türkiye genelinde barınma, sağlık, eğitim, çevre, kadın ve engelli haklarının savunulması ve genişletilmesi için faaliyet gösteren ve "Kamu Yararına Çalışan Dernek" statüsünde olan bir sivil toplum kuruluşudur.

   Vikipedi'de oku: Halkevleri

10. 1982

    Tutuklu İsmail Beşikçi, cezaevinden yazdığı bir mektup nedeniyle 10 yıl ceza aldı.

    

    İsmail Beşikci, Türk sosyolog ve yazar. Özellikle Kürtler, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ve Türkiye'de tek partili dönemine ait eserleriyle tanınır.

    Vikipedi'de oku: İsmail Beşikçi

11. 1980

    Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Adana ve Osmaniye Cezaevlerinden 9'u sağ, 1'i sol 10 mahkûm kaçtı.

12. 1972

    Cumhuriyet Halk Partisi; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkında verilen ve Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay tarafından onaylanan idam kararlarının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. İnfaz Savcılığı, dosyayı Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı'na gönderdi. Üç gün sonra Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi idamların infazına karar verdi.

    

    Hüseyin İnan, Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu kurucularından Türk Marksist-Leninist militan.

    Yusuf Aslan, Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu kurucularından Türk Marksist-Leninist öğrenci lideri. Deniz Gezmiş ve Hüseyin İnan'la birlikte idam edilmiştir.

    Vikipedi'de oku: Hüseyin İnan · Yusuf Aslan

13. 1968

    Şair Metin Demirtaş, Türk Solu dergisinde yayımlanan "Guevara" adlı şiirinde, komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle tutuklandı.

    Metin Demirtaş, Türk şair ve yazar.

    Türk Solu, 1967 yılında çıkmaya başlayan ve Millî Demokratik Devrim hareketinin sözcülüğünü üstlenen haftalık siyasi dergi.

    Vikipedi'de oku: Metin Demirtaş · Türk Solu

14. 1961

    Adalet Bakanlığı, idam cezalarının cezaevi bahçelerinde infaz olunması hakkında karar aldı.

    

    Adalet Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan, adalet ve yargı işlerinden sorumlu olan bakanlıktır. Bakanlığın temel görevleri arasında, kanunlarda öngörülen mahkemelerin kurulması ve teşkilatlandırılması, ceza infaz kurumları, icra ve iflas daireleri gibi adalet kurumlarının planlanması, idari gözetimi ve denetimi yer alır.

    Vikipedi'de oku: Adalet Bakanlığı (Türkiye)

15. 1959

    Necip Fazıl Kısakürek, Büyük Doğu dergisinde yayımlanan "Menderes'in Kalesi" başlıklı yazısında, Fuad Köprülü'ye yayın yoluyla hakaret ettiği iddiasıyla açılan davada, bir yıl hapse mahkûm oldu. Büyük Doğu dergisi de bir ay süreyle kapatıldı.

    

    Büyük Doğu, Necip Fazıl Kısakürek'in ortaya koyduğu İslamcı ideoloji.

    Necip Fazıl Kısakürek, gerçek adıyla Ahmet Necip Kısakürek, Türk şair, yazar ve düşünürdür. İlk şiirlerinde bireysel bunalımlar, metafizik sorgulamalar ve şehir yalnızlığı gibi temaları işlemiş, 1934 yılında tasavvufla tanıştıktan sonra düşünsel bir dönüşüm yaşayarak eserlerinde İslami ve mistik konulara ağırlık vermeye başlamıştır.

    Vikipedi'de oku: Büyük Doğu · Necip Fazıl Kısakürek

16. 1951

    Millî Eğitim Bakanı Tevfik İleri, solcu öğretmenlerin tasfiyesinin sürdüğünü açıkladı.

    

    Ahmet Tevfik İleri, Türk siyasetçi.

    Solculuk ya da sol siyaset, toplumsal eşitliği ve eşitlikçilik ilkesini savunan ve genellikle toplumsal hiyerarşilere karşı çıkan siyasi ideolojiler bütünüdür.

    Vikipedi'de oku: Ahmet Tevfik İleri · Solculuk

17. 1951

    İstanbul'da Neve Şalom Sinagogu açıldı.

    

    Neve Şalom Sinagogu, İstanbul'un Karaköy semtinde bulunan bir sinagogdur. Pazar, 25 Mart 1951'de açılan dönemin Türkiye Hahambaşı Rav. Rafael David Saban'ın katılımı ile yapıldı. İstanbul'daki sinagogların en büyüğü olan Neve Şalom Sinagogu ise yapılması için 1949'da yıkılan Birinci Karma Yahudi İlkokulu tören salonundan dönüştürülerek inşa edilmiştir. Mimarları Türk Musevileri Elyo Ventura ve Bernar Motola'ydı.

    Vikipedi'de oku: Neve Şalom Sinagogu

18. 1950

    Devlet Hava Yolları'na ait bir yolcu uçağı Ankara'da düştü; 15 kişi öldü. Bu olay Türk sivil havacılık tarihinin ilk kazası oldu.

19. 1944

    Heykeltıraş Zühtü Müritoğlu ve Hadi Bara'nın yaptıkları Barbaros Hayreddin Paşa Anıtı törenle açıldı.

    

    Zühtü Müridoğlu, Türk heykeltıraş.

    Ali Hadi Bara, Türk heykeltıraş.

    Vikipedi'de oku: Zühtü Müridoğlu · Ali Hadi Bara

20. 1936

    Saatlerin doğru olarak ayarlanabilmesi için İstanbul Rasathanesi'nce hazırlanan iki bildiriyi, Bakanlar Kurulu onayladı.

    

    Takiyüddin'in Rasathanesi, 1575 yılında Osmanlı bilgini Takiyüddin tarafından İstanbul'da Tophane sırtlarında kurulan gözlemevidir.

    Vikipedi'de oku: Takiyüddin'in Rasathanesi

21. 1935

    Prof. Afet İnan, Türk Tarih Kurumu As Başkanlığına seçildi.

    

    Afet İnan, Türk sosyolog, tarihçi ve akademisyendir. Mustafa Kemal Atatürk'ün manevi kızıdır.

    Türk Tarih Kurumu, Türk tarihinin ilk kaynaklardan araştırılması amacı ile Mustafa Kemal Atatürk'ün direktifi sonucu 15 Nisan 1931'de kurulmuş bir araştırma kurumudur. 664 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Türk Tarih Kurumu ayrı bir kamu tüzel kişiliğe sahip olup 1983 yılında kurulan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun denetim ve gözetimine bağlanmıştır.

    Vikipedi'de oku: Afet İnan · Türk Tarih Kurumu

22. 1918

    Oltu'nun kurtuluşu.

    

    Oltu, Erzurum ilinin bir ilçesidir. Nüfusu 2021 yılı itibarıyla 30.316 kişidir. 72 adet mahallesi vardır. Coğrafi olarak Erzurum ilinin kuzeydoğusunda, Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgelerinin kesişim noktasında yer alır. Yusufeli, Olur, Şenkaya, Narman, Tortum ve Uzundere ilçeleri ile çevrilidir. İlçe merkezi Oltu Çayı vadisine kurulmuştur. Erzurum il merkezine 117 km uzaklıktadır.

    Vikipedi'de oku: Oltu

23. 1912

    Ahmet Ferit Tek, Türk Ocağı'nı kurdu.

    

    Ahmet Ferit Tek, Türk siyasetçi, diplomat, fikir adamı.

    Türk Ocakları, Türkçülük düşüncesi etrafında İstanbul merkezli olarak 1912'de kurulan ve 1931'de Cumhuriyet Halk Fırkası'na devredilene dek bu yönde faaliyetlerde bulunan cemiyet.

    Vikipedi'de oku: Ahmet Ferit Tek · Türk Ocakları

24. 1821

    Yunanistan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.

Doğumlar

• 2000 Ozan Kabak, Türk millî futbolcu
• 1990 Mehmet Ekici, Türk futbolcu
• 1985 Lev Yalçın, Türk futbolcu
• 1985 Norm Ender, Türk rapçi, müzisyen ve söz yazarı
• 1980 Muratcan Güler, Türk basketbolcu
• 1973 Dolunay Soysert, Türk oyuncu
• 1952 Dursun Karataş, Türk devrimci önder (ö. 2008)
• 1945 Mehmet Keskinoğlu, Türk şair, tiyatro, sinema ve seslendirme sanatçısı (ö. 2002)
• 1944 Ayla Dikmen, Türk Hafif Müziği sanatçısı (ö. 1990)
• 1944 Demir Karahan, Türk sinema ve dizi oyuncusu
• 1941 Hüseyin Aktaş, Türk atlet (ö. 2012)
• 1925 M. Sunullah Arısoy, Türk şair ve yazar (ö. 1989)
• 1920 Melih Birsel, Türk mimar (ö. 2003)
• 1886 I. Athenagoras, İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin 268. Patriği (ö. 1972)
• 1611 Evliya Çelebi, Osmanlı gezgin ve yazar (ö. 1682)

Ölümler

• 2009 Muhsin Yazıcıoğlu, Türk siyasetçi (d. 1954)
• 2007 Süheyl Denizci, Türk caz müzisyeni (d. 1932)
• 2002 Esmeray, Türk oyuncu ve vokalist (d. 1949)
• 2001 Tekin Siper, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1941)
• 1976 Şevket Süreyya Aydemir, Türk iktisatçı ve tarihçi (d. 1897)
• 1915 Süleyman Efendi, Osmanlı jandarma komutanı (d. ?)
• 1774 Zeynep Sultan, Osmanlı padişahı III. Ahmed'in kızı (d. 1715)

Bayramlar ve özel günler

• Manisa mesir macunu festivali
• Erzurum'un Oltu ilçesinden Rus ve Ermeni birliklerinin geri çekilişi (1918)