Türkiye için tarihte bugün - 9 Ocak

Olaylar

1. 2009

   Nâzım Hikmet'in Türk vatandaşlığından çıkarılmasına ilişkin 1951 yılındaki Bakanlar Kurulu Kararı yürürlükten kaldırıldı.

2. 2007

   Adana'dan Irak'a giden, içinde Türk işçilerinin bulunduğu, Moldovalı bir şirkete ait Antonov tipi bir uçak, Bağdat'ın Beled Havaalanı pistine 200 metre kala düştü: 34 kişi öldü.

   

   Antonov veya Antonov ASTC, eski adıyla Antonov Dizayn Bürosu, Ukrayna merkezli uçak üretim ve servis firmasıdır. Özellikle çok geniş gövdeli uçak modelleri üretmekte olan firma bir Kamu İktisadi Teşebbüsüdür. Antonov firması yaklaşık 22000 uçak modeli üretmiştir ve bunların binlercesi eski Doğu bloku ülkelerinde ve gelişmekte olan ülkelerde kullanılmaktadır.

   Vikipedi'de oku: Antonov

3. 1997

   Başbakanlık Kriz Yönetimi Merkezi yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik, kriz hallerinde kimi yürütme yetkilerini Genelkurmay Genel Sekreterliği'ne veriyor.

   

   Genelkurmay ya da kurmay heyeti, bir tümen yahut daha büyük bir askerî birlik komutanına, komuta ve kontrol görevinde yardımcı olan; planlama, çözümleme ve istihbarat toplama işlevlerinin yanı sıra emir ve kararların aktarımı, eşgüdümü ve icrasının gözetimini yürüten subay, erbaş ve sivil görevlilerden oluşan bir topluluktur. Özellikle eşzamanlı ve süratle değişen karmaşık harekât şartlarında bu heyet, yönetim ve icra arasındaki köprü vazifesini görür.

   Vikipedi'de oku: Genelkurmay

4. 1996

   Evrensel Gazetesi muhabiri Metin Göktepe'nin cesedi Eyüp Spor Salonu'nun yakınındaki arsada bulundu. Gazeteci Metin Göktepe bir gün önce görevini yaparken polisçe engellenmiş ve gözaltına alınmıştı.

   

   Evrensel, 7 Haziran 1995 tarihinden bu yana Türkiye'de günlük yayımlanan bir gazetedir.

   Metin Göktepe, Türk gazeteci. 8 Ocak 1996'da İstanbul'da gözaltında işkence yapılarak öldürülen Evrensel gazetesi muhabiriydi.

   Vikipedi'de oku: Evrensel (gazete) · Metin Göktepe

5. 1995

   Güner Ümit'in, İnter Star'da yayınlanan "Süper Turnike" programında, Alevilerde "ensest" olduğunu ima eden sözleri üzerine, Aleviler iki gün boyunca televizyon önünde gösteri yaptı. İki günün sonunda programın yayından kaldırılacağı açıklandı.

   Güner Ümit, televizyon ekranlarında 1990'lı yıllarda sırasıyla, TRT 1, Star TV, Kanal 6, Kanal D ve atv ekranlarında yayımlanan yarışma programı Turnike'yi sunmuş, ayrıca dublaj sanatçısı olarak da yerli ve yabancı filmlerin seslendirmesinde yer almıştır.

   Vikipedi'de oku: Güner Ümit

6. 1987

   Yargıtay, Milliyetçi Hareket Partisi'nin Alparslan Türkeş'in üzerinde bulunan mal varlığının Hazine'ye devrine karar verdi.

7. 1984

   Yargıtay bir karar verdi; emekli işçiye verilen altın madalyanın bedeli, kıdem tazminatından düşülecek.

8. 1979

   Ankara'da iki tren çarpıştı. Çoğu işçi ve öğrenci olan 32 kişi öldü.

9. 1979

   Yeşilköy Havalimanı'nda kanlı baskını gerçekleştirdikten sonra müebbet hapse mahkûm olan Muhammed Reşit ve Mehdi Muhammed adlı iki Filistinli gerilla, Sağmalcılar Cezaevi'nden kaçtı.

   

   Filistinliler, Filistin bölgesi kökenli Arap halk. Dünya genelinde yaklaşık 12 milyon Filistinli Arap vardır ve bunlardan sadece yarısına yakını herhangi bir devletin vatandaşlığına sahiptir.

   Vikipedi'de oku: Filistinliler

10. 1978

    Bir günde 14 yer bombalandı. İstanbul'da 5, Ankara'da 7, Trabzon ve Afşin'de de birer yere atılan bombalar hasara yol açtı.

    

    Afşin, Kahramanmaraş ilinin bir ilçesidir. Merkez, belde ve köyleriyle birlikte ilçenin nüfusu 2020 TÜİK verilerine göre 80.980'dir. Türkiye'nin en büyük termik santral kompleksi olan Afşin-Elbistan Termik Santrali Afşin'in Çoğulhan kasabasındadır. Bu santral Afşin ilçe sınırları içindedir. Fakat santralde işletilen kömürlerin bulunduğu havzalar Elbistan ilçesi sınırlarındadır.

    Vikipedi'de oku: Afşin

11. 1978

    İstanbul'da Çapa Tıp Fakültesi şiddetli soğuk nedeniyle tatil edildi.

    

    İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, İstanbul Üniversitesi'ne bağlı olarak eğitim veren, Türkiye'nin modern anlamdaki ilk tıp fakültesidir. Fakülte yerleşkesi İstanbul'un Fatih ilçesindeki Çapa semtinde bulunduğundan, halk arasında ve tıp camiasında yaygın olarak Çapa Tıp Fakültesi adıyla da bilinir.

    Vikipedi'de oku: İstanbul Tıp Fakültesi

12. 1969

    Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bir ay süreyle tatil edildi. 6 Ocak günü üniversitede Amerikan Büyükelçisi Robert Komer'in makam otomobili öğrenciler tarafından yakılmıştı.

    

    Robert William Komer, Amerikalı diplomat. ABD'nin eski Ankara büyükelçisidir. 1969'da ODTÜ'de arabasının yakılması, 12 Mart Muhtırası öncesindeki önemli olaylardandır.

    Vikipedi'de oku: Robert Komer

13. 1968

    Ankara Yüksek İhtisas Hastanesi'nde bir köpeğin kalbi değiştirildi. Ameliyattan kırk dakika sonra bakım güçlüğü nedeniyle köpek "uyutuldu".

14. 1955

    Devlet Operası sopranosu Leyla Gencer, temsiller vermek üzere İtalya'ya gitti.

    

    Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü, 1309 sayılı kanun ile kurulmuş, ulusal opera ve bale topluluklarını bünyesinde barındıran, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı bir genel müdürlüktür. 6 taşra müdürlüğünde faaliyetlerini sürdürmektedir. Bunlar; Ankara, İstanbul, İzmir, Mersin, Antalya ve Samsun Devlet Opera ve Balesi Müdürlükleridir.

    Vikipedi'de oku: Devlet Opera ve Balesi

15. 1949

    Türkiye'nin 7. Başbakanı Hasan Saka görevinden çekildi.

    

    Türkiye başbakanları listesi, Türkiye Cumhuriyeti başbakanı olarak görev yapmış kişileri içeren liste.

    Vikipedi'de oku: Türkiye başbakanları listesi

16. 1942

    Türk Tarih Kurumu Ziya Gökalp'in bütün eserlerinin yayımlanmasına, Türk Dil Kurumu da yeni bir Kur'an çevirisine karar verdi.

    

    Türk Tarih Kurumu, Türk tarihinin ilk kaynaklardan araştırılması amacı ile Mustafa Kemal Atatürk'ün direktifi sonucu 15 Nisan 1931'de kurulmuş bir araştırma kurumudur. 664 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Türk Tarih Kurumu ayrı bir kamu tüzel kişiliğe sahip olup 1983 yılında kurulan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun denetim ve gözetimine bağlanmıştır.

    Vikipedi'de oku: Türk Tarih Kurumu

17. 1936

    Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Atatürk'ün de katıldığı bir törenle öğrenime başladı. Törende konuşan Millî Eğitim Bakanı Saffet Arıkan "Çürümüş görünen dünya kültürünü yeniden yaratacak olan Türk çocuklarıdır" dedi.

    

    Saffet Arıkan, Türk siyasetçi ve askerdir.

    Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Ankara Üniversitesi'nin ilk ve en büyük fakültesidir. Aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nde İstanbul'un sınırları dışında kurulan ilk yükseköğretim kurumudur.

    Vikipedi'de oku: Saffet Arıkan · Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi

18. 1926

    Piyango çekilişinin yalnızca Tayyare Cemiyeti'ne ait olduğuna ilişkin kanun kabul edildi.

    

    Piyango, bir ödül için rastgele sayıların çekilmesini içeren bir kumar türüdür. Bazı hükûmetler piyangoları yasaklarken diğerleri bunu ulusal veya eyalet piyangosu organize edecek kadar onaylıyor.

    Vikipedi'de oku: Piyango

19. 1922

    Hatay'ın Dörtyol ilçesi Fransız işgalinden kurtuldu. (İtilaf güçlerine karşı "ilk kurşun" Dörtyol'un Karakese beldesinde Ömer Hoca'nın oğlu Kara Mehmet tarafından 19 Aralık 1918 tarihinde atılmıştır.)

    

    Dörtyol, Hatay'ın ilçelerinden biridir. Nüfusu 132.987 kişi olup bu bakımdan 922 ilçe ve 51 merkez ilçe arasında 191, ilde dördüncüdür. Nüfus yoğunluğu yaklaşık 389 kişi/km2dir. Sosyo-ekonomik gelişmişlik indeksinde ise ülke genelinde 255, il genelinde 4. sıradadır. Dörtyol, 1939 yılında Seyhan ilinden alınarak Hatay iline verilmiştir.

    Vikipedi'de oku: Dörtyol

20. 1916

    Seddülbahir Muharebeleri bitti.

    

    Çanakkale Savaşı'nın bir parçası olan Seddülbahir Cephesi, 25 Nisan 1915 tarihinde Seddülbahir bölgesine beş ayrı noktadan yapılmıştır. Her iki tarafın da ağır kayıpları ile sonuçlanan saldırılar yapılmıştır. Sonuç olarak Haziran ayının sonlarında Osmanlı güçleri ilerlemeyi durdurmuş ve çıkarma başarısız olmuştur, daha sonra bu bölgede savaşın sonuna kadar kısıtlı ve etkisiz siper çatışmaları devam etmiştir.

    Vikipedi'de oku: Seddülbahir Cephesi

21. 1916

    İngilizler'in Gelibolu Yarımadası'ndan çekilip gitmeleri üzerine, sabah 08.45'te Alçıtepe'den Başkomutanlık Vekaleti'ne telgraf çeken 5. Ordu Komutanı Mareşal Otto Liman von Sanders, "Tanrı'ya şükür Gelibolu Yarımadası tamamen düşmandan temizlenmiştir. Diğer ayrıntılar ayrıca sunulacaktır" dedi.

    

    Otto Viktor Karl Liman von Sanders veya Liman Paşa, Alman general ve Osmanlı mareşali olan asker.

    Gelibolu Yarımadası, Gelibolu ve Eceabat ilçelerinin sınırları içindeki, Çanakkale Boğazı'nın batı yakasını oluşturan yarımada.

    Vikipedi'de oku: Otto Liman von Sanders · Gelibolu Yarımadası

22. 1853

    Osmanlı İmparatorluğu için "hasta adam" tabiri ilk kez Rus Çarı I. Nikolay tarafından kullanıldı.

    

    I. Nikolay, Nikolay Pavloviç, 1825 ile 55 yılları arasındaki Rusya imparatorudur. Klasik otokrat tipinin başlıca temsilcisi ve tutucu politikalarıyla Rusya'nın gelişimini 30 yıl boyunca donduran kişi olarak anılır.

    Vikipedi'de oku: I. Nikolay

23. 1792

    Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasında 5 yıllık savaşın ardından, Yaş Antlaşması imzalandı.

    

    Yaş Antlaşması; 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda, 10 Ocak 1792 tarihinde imzalanan Osmanlı-Rus barış antlaşmasıdır.

    Vikipedi'de oku: Yaş Antlaşması

24. 475

    Bizans İmparatoru Zeno, Başkent Konstantinopolis'i terkederek Antioch'a (Antakya) kaçmaya zorlandı, böylelikle birinci saltanatı sona ermiş oldu.

    

    Flavius Zeno,, iki defa tahta geçmiş olan Doğu Roma imparatoru. İlk imparatorluk dönemi 9 Şubat 474-9 Ocak 475'te; sonraki ise Ağustos 476 - 9 Nisan 491 arasında olmuştur. Kendisi İsauryalı asıllı olup orijinal ismi Tarasicodissa veya Trascalissaeus idi.

    Vikipedi'de oku: Zeno (imparator)

Doğumlar

• 1991 Can Maxim Mutaf, Türk basketbolcu
• 1989 Ethem Yılmaz Türk futbolcu
• 1985 Enver Işık Türk futbolcu
• 1985 Sinem Öztürk, Türk oyuncu ve sunucu
• 1984 Engin Nurşani, Türk Sanat Müziği şarkıcısı (ö. 2020)
• 1978 Alpay Kemal Atalan, Türk oyuncu
• 1978 Esra İçöz, Türk Sanat Müziği şarkıcısı
• 1968 İskender Iğdır, Türk dağcı (ö. 2000)
• 1960 Mübeccel Vardar, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2006)
• 1958 Mehmet Ali Ağca, Türk suikastçı (Papa ve Abdi İpekçi suikastlerinin sanığı)
• 1955 Mehmet Müezzinoğlu, Türk hekim ve siyasetçi
• 1950 Mevlüt Çetinkaya, Türk bürokrat
• 1942 Adnan Keskin, Türk siyasetçi
• 1942 Halil Güngördü, Türk eski futbolcu, teknik direktör ve spor yazarı (ö. 2025)
• 1918 Hikmet Tanyu, Türk akademisyen, şair ve yazar (ö. 1992)
• 1917 Cahit Külebi, Türk şair (ö. 1997)
• 1900 Fahrettin Kerim Gökay, Türk bürokrat ve siyasetçi (İstanbul Valisi ve Belediye Başkanlarından) (ö. 1987)
• 1778 Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi, Türk müzikadamı (ö. 1846)

Ölümler

• 2025 Ahmet İyimaya, Türk siyasetçi (d. 1950)
• 2023 Yahya Baş, Türk siyasetçi (d. 1952)
• 2018 Yılmaz Onay, Türk yazar, yönetmen ve çevirmen (d. 1937)
• 2016 Bircan Pullukçuoğlu, Türk müzisyen (d. 1948)
• 2014 Erdal Alantar, Türk ressam (d. 1932)
• 2010 Saltuk Kaplangı, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1932)
• 2009 Irène Mélikoff, Rus ve Azeri asıllı Fransız Türkolog (d. 1917)
• 2009 Süleyman Çağlar, Türk siyasetçi (d. 1920)
• 2004 Burçin Bircan, Türk manken (d. 1984)
• 2001 Yusuf Bozkurt Özal, Türk siyasetçi (d. 1940)
• 1996 Özdemir Sabancı, Türk iş insanı (d. 1941)
• 1995 Alaettin Eriş, Türk siyasetçi (d. 1908)
• 1993 Ragıp Sarıca, Türk siyasetçi (d. 1912)
• 1990 Cemal Süreya, Türk şair (d. 1931)
• 1984 Alp Zeki Heper, Türk yönetmen (d. 1939)
• 1982 Hürrem Müftügil, Türk siyasetçi (d. 1898)
• 1982 Nurullah Berk, Türk ressam ve yazar (d. 1906)
• 1980 Naim Erem, Türk siyasetçi (d. 1894)
• 1968 Avni Yukaruç, Türk siyasetçi (d. 1893)
• 1964 Halide Edip Adıvar, Türk yazar (d. 1884)
• 1957 Hamdi Çelen, Türk siyasetçi (d. 1892)
• 1953 Bedros Baltazar, Osmanlı Ermenisi tiyatro oyuncusu ve operet sanatçısı (d. 1866)
• 1951 Ahmet Hamdi Akseki, Türk din bilgini ve Diyanet İşleri'nin 3. Başkanı (d. 1887)
• 1947 Yusuf Ziya Zarbun, Türk siyasetçi (d. 1877)
• 1945 Osman Cemal Kaygılı, Türk yazar (d. 1890)
• 1940 Ali Rıza Arıbaş, Türk siyasetçi (d. 1882)
• 1878 Ömer Fevzi Paşa, Osmanlı askeri ve devlet adamı (d. 1818)

Bayramlar ve özel günler

• Hatay ilinin Dörtyol ilçesinin Fransız işgalinden kurtuluşu (1922)