Türkiye için tarihte bugün - 28 Ocak

Olaylar

1. 2008

   Haydarpaşa-Denizli seferi yapan trenin saat 02:00 civarlarında Kütahya'nın Çöğürler kasabasında raydan çıkmasıyla oluşan kazada, 436 yolcudan 9 kişi öldü. Yaklaşık 300 kişi çeşitli yerlerinden yaralandı.

   

   Haydarpaşa, İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde Haydarpaşa Garı ve çevresindeki alana verilen ad.

   Denizli, Türkiye'nin Ege Bölgesi'ndeki aynı adlı Denizli ilinin merkezi olan bir şehirdir.

   Vikipedi'de oku: Haydarpaşa · Denizli

2. 2004

   Türk lirası'ndan altı sıfır atılmasını ve para biriminin Yeni Türk Lirası olmasını öngören yasa tasarısı, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

   

   Yeni Türk Lirası, 1 Ocak 2005 ile 31 Aralık 2008 tarihleri arasında Türkiye'nin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin para birimi olmuştur. 31 Aralık 2009 tarihinde tedavülden kalkmıştır. Yeni lira, 100 yeni kuruşa bölündü. Sembol YTL ve ISO 4217 kodu TRY idi.

   Vikipedi'de oku: Yeni Türk Lirası

3. 1993

   Genelkurmay Başkanlığı, "darbe devrinin" kapandığını açıkladı.

   

   Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığına bağlı olan ve Türk Silahlı Kuvvetlerini komuta eden en üst düzey askerî makamdır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı tarafından atanan Genelkurmay Başkanı; silahlı kuvvetlerin komutanı olup savaş zamanında başkomutanlık görevini Cumhurbaşkanlığı namına yerine getirir.

   Vikipedi'de oku: Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı

4. 1992

   Anayasa Mahkemesi, Türkiye Birleşik Komünist Partisi'ni kapattı.

   

   Türkiye Birleşik Komünist Partisi (TBKP), Türkiye İşçi Partisi (TİP) ve Türkiye Komünist Partisinin (TKP) birleşmesiyle kurulmuş bir siyasi parti.

   Vikipedi'de oku: Türkiye Birleşik Komünist Partisi

5. 1987

   Türkiye, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komisyonu'na kişisel başvuru hakkını çekince koyarak kabul ettiğini açıkladı.

   

   Avrupa Konseyi, Avrupa'da insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü desteklemeyi amaçlayan uluslararası kuruluştur. 1949 yılında kurulan konsey, Avrupa'nın en eski hükûmetlerarası örgütü olup, 2023 itibarıyla yaklaşık 675 milyon nüfusa sahip 46 üye devleti temsil etmektedir ve yıllık yaklaşık 500 milyon Avro bütçeyle faaliyet göstermektedir.

   Vikipedi'de oku: Avrupa Konseyi

6. 1986

   Sakıp Sabancı, Türkiye Sanayici ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Başkanlığına seçildi.

   

   Sakıp Sabancı, Türk iş insanı, eski Sabancı Holding yönetim kurulu başkanı. 2004 yılında öldüğünde, Amerikan iş dergisi Forbes'in milyarderler listesinde 3,2 milyar dolarlık servetiyle 147. sırayı almıştı. Renkli ve enerjik kişiliği ile de tanınan Sabancı, halka yakın tavırlarıyla Sakıp Ağa lâkabını kazanmıştır.

   Vikipedi'de oku: Sakıp Sabancı

7. 1975

   Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Bülent Ecevit, "Olayların baş sorumlusu Milliyetçi Cephe'dir" dedi.

   

   Milliyetçi Cephe hükûmetleri, 1975 ve 1977 yıllarında TBMM'de grubu bulunan sağ eğilimli partiler tarafından kurulan koalisyon hükûmetleridir. 1975'te AP-MSP-MHP-CGP koalisyonu birinci, 1977'de AP-MSP-MHP koalisyonu ikinci Milliyetçi Cephe hükûmetini oluşturmuştur.

   Vikipedi'de oku: Milliyetçi Cephe hükûmetleri

8. 1971

   İzmir'de gençler, Amerikan 6. Filosunu protesto ettiler; 20 genç gözaltına alındı.

   

   Altıncı Filo protestoları, 1967-1969 yıllarında ABD'nin 6. Filosu'nun Türkiye limanlarını ziyaretini protesto amacıyla 1968 kuşağı hareketi içindeki devrimci solcu gençlerin gerçekleştirdiği gösteri, yürüyüş, açlık grevi, bayrak indirme, filoda görevli askerlerin karaya çıkmasına engel olma eylemleridir.

   Vikipedi'de oku: Altıncı Filo protestoları

9. 1963

   İstanbul'da İstinye'deki Kavel Kablo Fabrikası'nda çalışan 170 işçi oturma grevi yaptı. İşçiler sendikalaşma nedeniyle işten çıkarılan dört arkadaşlarının işe geri alınmasını istiyorlardı.

   

   İstinye, İstanbul'un Sarıyer ilçesine bağlı, İstanbul Boğazı'nın Rumeli yakasında yer alan bir sahil semtidir. Kuzeyde Yeniköy, güneyde Emirgan semtleriyle komşudur. Semt, Boğaz'ın büyük koylarından biri olan İstinye Koyu'nun kuzey ve kuzeybatı doğrultusundaki sahil şeridinde ve yamaçlarında yerleşim gösterir ve çok eski bir yerleşim bölgesidir.

   Vikipedi'de oku: İstinye

10. 1959

    Çukurova'da sel oldu. 200 bin portakal ağacı sel altında kaldı, bir mensucat fabrikasını sel bastı. Zararın 5 milyon TL olduğu tahmin ediliyor. Bölgede yiyecek sıkıntısı başladı.

    

    Portakal, Citrus cinsi bir ağaç olan Citrus sinensis'i ve onun meyvesini tanımlar. Portakal, pomelo ve mandalina arasında bir melezdir.

    Vikipedi'de oku: Portakal

11. 1958

    Kıbrıs'ta Türklerin düzenlediği miting sırasında İngiliz askerlerinin ateş açması ve bir kamyonun kasten halkın üzerine sürülmesi sonucu 8 kişi öldü. TBMM, 31 Ocak'ta Birleşik Krallık'ı kınama kararı aldı.

12. 1929

    İstanbul'da bir otomobil montaj fabrikası kurmak için Ford şirketi ile Maliye Vekaleti arasında imzalanan anlaşma Mecliste kabul edildi.

    

    Ford Motor Company, merkezi ABD'nin Michigan eyaletindeki Dearborn şehrinde bulunan bir Amerikan çok uluslu otomobil üreticisidir. Şirket, Henry Ford tarafından 16 Haziran 1903'te kurulmuştur. Şirket, Ford markası altında otomobil ve ticari araçlar, Lincoln markası altında ise lüks otomobiller satmaktadır.

    Vikipedi'de oku: Ford Motor Company

13. 1925

    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası İstanbul Şubesi açıldı.

    

    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk muhalefet partisiydi. Kâzım Karabekir, Rauf (Orbay) Bey, Ali Fuat (Cebesoy) Paşa, Refet (Bele) Paşa ve Adnan (Adıvar) Bey’in öncülüğünde, 17 Kasım 1924’te kurulmuştur. Parti tüzüğünde cumhuriyet ilkesinin, liberalizmin ve demokrasinin benimsendiği belirtilirken aynı zamanda dini inançlara da saygılı olunduğu açıklanmıştır.

    Vikipedi'de oku: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

14. 1923

    İçişleri Bakanlığı, İzmit ilinin adını Kocaeli olarak değiştirdi.

    

    Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan; kamu düzeni, iç güvenlik, mülki idare ve nüfus hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu olan bakanlıktır.

    Vikipedi'de oku: İçişleri Bakanlığı (Türkiye)

15. 1921

    Mustafa Suphi ve arkadaşları, Trabzon'a geldikten sonra İskele Kahyası İttihatçı Yahya tarafından bir motora bindirildiler ve gece denizde öldürüldüler.

    

    Mehmed Mustafa Subhi, kısaca Mustafa Suphi veya bazı kaynaklarda kullanıldığı haliyle Osmanlıca yazıma göre Mustafa Subhi, Türk komünist ve Türkiye Komünist Partisinin ilk Merkez Komitesi Başkanı.

    Vikipedi'de oku: Mustafa Suphi

16. 1920

    Osmanlı Mebusan Meclisi'nin gizli oturumunda, Misak-ı Milli kabul edildi.

    

    Ahd-i Millî Beyânnâmesi, aynı zamanda en meşhur ismiyle Mîsâk-ı Millî veya daha nadir ismiyle Peymân-i Millî olarak da bilinir, Türk Kurtuluş Savaşı'nın siyasi manifestosu olan altı maddelik bildiridir. İstanbul'da toplanan son Meclis-i Mebûsan tarafından 28 Ocak 1920'de oy birliği ile kabul edilmiş ve 17 Şubat'ta kamuoyuna açıklanmıştır. Bildiri, I. Dünya Savaşı'nı sona erdirecek olan barış antlaşmasında Türkiye'nin kabul ettiği asgari barış şartlarını içerir.

    Vikipedi'de oku: Mîsâk-ı Millî

17. 1915

    I. Dünya Savaşı: Osmanlı İmparatorluğu ile Britanya İmparatorluğu arasında Suriye-Filistin Cephesi başladı.

    

    Suriye-Filistin Cephesi veya Sina-Filistin Cephesi, I. Dünya Savaşı sırasında Almanya'nın isteği üzerine açılan bir cephedir. Osmanlı ordusu, 1915'te Birinci Kanal Harekâtı'nı, 1916'da İkinci Kanal Harekâtı'nı düzenledi. Amaç; Osmanlı İmparatorluğu'nun Süveyş Kanalı'nı ele geçirmesi ve Mısır'a yeniden sahip olmasıydı.

    Vikipedi'de oku: Suriye-Filistin Cephesi

18. 1517

    Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı Ordusu, Kahire'ye girdi.

    

    Kahire, Mısır'ın başkenti ve en büyük şehridir ve Kahire ilinin merkezidir. 9,8 milyondan fazla insana ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca Afrika, Arap dünyası ve Orta Doğu'daki en büyük kentsel yerleşim alanlarından biridir. Büyük Kahire metropol alanı, 22 milyondan fazla nüfusuyla dünyanın en büyüklerinden biridir.

    Vikipedi'de oku: Kahire

Doğumlar

• 1998 Mert Ramazan Demir, Türk oyuncu
• 1993 Ezgi Şenler, Türk oyuncu
• 1981 Volga Sorgu, Türk sinema ve dizi oyuncusu
• 1975 Tijen Karaş, Türk haber sunucusu
• 1954 Ümit Yesin, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2019)
• 1948 İbrahim Yazıcı, Türk siyasetçi ve spor yöneticisi (ö. 2013)
• 1947 Haydar Baş, Türk siyasetçi, ilahiyatçı, yazar ve eğitimci (ö. 2020)
• 1927 Eşref Kolçak, Türk oyuncu (ö. 2019)
• 1892 Armen Doryan, Osmanlı Ermenisi şair ve öğretmen (ö. 1923)
• 1883 Necmeddin Okyay, Türk hattat, ebru sanatçısı, kemankeş, gül yetiştiricisi, tuğrakeş, aharcılık, mücellid, imam ve hatip (ö. 1976)
• 1880 Sergey Malov, Rus dil bilimci, Doğu bilimci, Türkolog (ö. 1957)
• 1717 III. Mustafa, Osmanlı'nın 26. Padişahı (ö. 1774)

Ölümler

• 2022 Diler Saraç, Türk sinema oyuncusu (d. 1937)
• 2017 Engin Cezzar, Türk yönetmen, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1935)
• 2017 Mehmet Türker, Türk gazeteci ve yazar (d. 1944)
• 2013 Ferdi Özbeğen, Türk piyanist ve şarkıcı (d. 1941)
• 2012 Keriman Halis Ece, Türk piyanist, model ve Türkiye'nin ilk dünya güzeli (d. 1913)
• 2010 Ömer Uluç, Türk ressam (d. 1931)
• 1982 Kemal Arıkan, Türk diplomat (d. 1927)
• 1981 Özdemir Asaf, Türk şair (d. 1923)
• 1953 Neyzen Tevfik Kolaylı, Türk ney üstadı ve ünlü hiciv şairi (d. 1879)
• 1921 Mustafa Suphi, Türk komünist siyasetçi ve Türkiye Komünist Partisi ilk Merkez Komite Başkanı (suikast) (d. 1883)
• 1625 Çerkes Mehmed Ali Paşa, Osmanlı devlet adamı (d. ?)